Ceramidy to naturalne lipidy, czyli substancje tłuszczowe występujące w warstwie rogowej naskórka. Działają jak „cement” między komórkami skóry, uszczelniają barierę ochronną, ograniczają utratę wody i pomagają chronić skórę przed czynnikami zewnętrznymi.
Czym są ceramidy?
Warstwę rogową naskórka można porównać do muru. Korneocyty, czyli spłaszczone komórki znajdujące się na jego powierzchni, są jak cegły, a lipidy wypełniające przestrzenie między nimi tworzą zaprawę murarską. Ceramidy są jednym z najważniejszych składników tego spoiwa, nazywanego także cementem międzykomórkowym.
Wraz z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi budują barierę hydrolipidową. Jej zadaniem jest utrzymanie prawidłowego poziomu nawodnienia naskórka oraz ochrona przed zanieczyszczeniami, substancjami drażniącymi i zmiennymi warunkami środowiska. Organizm wytwarza ceramidy naturalnie, ale ich ilość może zmniejszać się z wiekiem oraz pod wpływem promieniowania UV, stresu, suchego powietrza i zbyt intensywnej pielęgnacji.
Jak ceramidy działają na skórę?
Ceramidy pomagają uporządkować i uszczelnić przestrzeń między komórkami naskórka. Dzięki temu skóra lepiej zatrzymuje wodę i jest mniej podatna na przesuszenie. Proces utraty wody z naskórka przez jego powierzchnię określa się skrótem TEWL, od angielskiego transepidermal water loss, czyli przeznaskórkowa utrata wody. Gdy bariera jest osłabiona, TEWL wzrasta, a skóra szybciej traci nawilżenie.
Kosmetyki z ceramidami dostarczają składników, które mogą uzupełniać ubytki w warstwie lipidowej naskórka. Nie zastępują naturalnej produkcji organizmu, ale wspierają odbudowę i szczelność bariery od zewnątrz. W efekcie skóra zwykle staje się bardziej miękka, elastyczna i mniej wrażliwa na działanie czynników drażniących.
Ceramidy nie tworzą na skórze ciężkiej, całkowicie nieprzepuszczalnej warstwy. Współpracują z innymi lipidami, tworząc uporządkowaną strukturę, która ogranicza odparowywanie wody, a jednocześnie wspiera prawidłowe funkcjonowanie naskórka. W recepturach kosmetycznych można spotkać między innymi ceramidy EOP, NP i AP. Ich dokładne właściwości zależą od budowy, ale na poziomie codziennej pielęgnacji najważniejsza pozostaje ich wspólna funkcja wzmacniania bariery.
Po czym poznać, że skóra potrzebuje ceramidów?
Samych objawów nie należy traktować jako pewnego dowodu niedoboru ceramidów, ponieważ podobne sygnały mogą mieć także inne przyczyny. Często wskazują jednak na osłabioną barierę hydrolipidową, szczególnie gdy pojawiają się po myciu lub po wprowadzeniu silnie działających składników.
| Objaw osłabionej bariery | Możliwy efekt pielęgnacji ceramidami |
|---|---|
| Uczucie ściągnięcia po myciu | Większy komfort i ograniczenie uczucia napięcia |
| Suchość lub łuszczenie się naskórka | Lepsze zatrzymywanie wody i zmniejszenie suchości |
| Szorstka, nierówna powierzchnia skóry | Wygładzenie i poprawa miękkości |
| Pieczenie, zaczerwienienie lub nadreaktywność | Wsparcie funkcji ochronnej i ukojenie |
| Spadek elastyczności | Poprawa nawodnienia i większa sprężystość skóry |
Poziom ceramidów naturalnie obniża się z wiekiem, ale na kondycję bariery wpływają także częste kąpiele w gorącej wodzie, silne detergenty, nadmierne złuszczanie i niekorzystne warunki atmosferyczne. Z tego powodu kosmetyki z ceramidami mogą być przydatne nie tylko przy cerze suchej, lecz także wtedy, gdy skóra stała się nagle wrażliwa lub podrażniona.
Jak wprowadzić ceramidy do pielęgnacji?
Ceramidy są składnikiem uniwersalnym. Mogą być stosowane przy cerze suchej, normalnej, mieszanej, tłustej, wrażliwej i dojrzałej. W przypadku skóry tłustej lub mieszanej lepiej wybrać lekką emulsję albo żel-krem, natomiast skóra bardzo sucha może potrzebować bogatszego kremu lub balsamu.
Produkt z ceramidami nakładaj po oczyszczaniu, a jeśli stosujesz serum nawilżające, po jego aplikacji. Rano krem ceramidowy może być jednym z ostatnich etapów pielęgnacji przed filtrem przeciwsłonecznym. Wieczorem sprawdzi się jako produkt zabezpieczający skórę po lżejszych formułach.
Ceramidy dobrze współgrają z większością popularnych składników aktywnych. Można łączyć je między innymi z kwasem hialuronowym, niacynamidem, retinolem i kwasami. Kwas hialuronowy pomaga wiązać wodę, a ceramidy ograniczają jej ucieczkę. Z kolei krem z ceramidami może łagodzić suchość i podrażnienie pojawiające się na początku kuracji retinolem lub kwasami. Nie oznacza to jednak, że ceramidy neutralizują działanie tych substancji. Przy intensywnych kuracjach nadal trzeba przestrzegać zaleceń dotyczących częstotliwości stosowania.
Po ceramidy warto sięgnąć szczególnie w poniższych sytuacjach:
- Skóra jest sucha, szorstka lub łuszcząca się.
- Po umyciu pojawia się ściągnięcie albo pieczenie.
- W rutynie znajdują się retinoidy lub kwasy, które mogą nasilać przesuszenie.
- Nadchodzi zima, a skóra jest narażona na mróz, wiatr i suche powietrze.
- Bariera została osłabiona przez zbyt intensywne oczyszczanie lub złuszczanie.
Ceramidy znajdziesz nie tylko w kremach do twarzy. Występują także w emulsjach i balsamach do ciała, kremach do rąk oraz produktach do pielęgnacji włosów. W przypadku chorób skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca czy nasilone stany zapalne, kosmetyk może wspierać codzienną pielęgnację, ale nie zastępuje leczenia zaleconego przez dermatologa.
Ceramidy są potrzebne skórze przede wszystkim do utrzymania szczelnej i sprawnie działającej bariery. Regularne stosowanie kosmetyku z tymi lipidami może ograniczyć utratę wody, zmniejszyć suchość i poprawić komfort skóry, niezależnie od jej rodzaju.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku utrzymujących się podrażnień, świądu lub zmian skórnych skonsultuj się z dermatologiem.
